Wiskunde, patronen en democratisch onderwijs

Ik heb al eens een stukje geschreven over wat wiskunde nu eigenlijk is. Zoals ik toen schreef, kan ik geen korte definitie geven van wat wiskunde eigenlijk inhoudt. Ik kan in ieder geval wel zeggen dat wiskunde iets te maken heeft met patronen. Het zoeken naar patronen, het herkennen van patronen en het onderzoeken van patronen.

Ik denk dat het zoeken en vinden van patronen in de menselijke natuur zit. Ook als je wiskunde niet boeiend vindt, ben je onbewust continu bezig met het zoeken en vinden van patronen. Die patronen helpen ons om ons een voorstelling te kunnen maken van wat er in de toekomst gaat gebeuren. Het geeft ons een gevoel van zekerheid en voorspelbaarheid.

De patronen die we onbewust ontwaren gaan soms alleen erg kort door de bocht, waardoor vooroordelen, discriminatie en in hokjes denken aan de orde van de dag zijn. Een belangrijke rol van wiskunde is voor mij het laten zien dat veel van die onbewuste patronen niet rationeel zijn. Daarom vind ik wiskunde belangrijk.

Werkelijk begrip van de patronen en wat die patronen met de werkelijkheid om je heen te maken zouden kunnen hebben, zie ik in het wiskundeonderwijs helaas niet zo veel als ik zou willen. Bovendien laat het klassikale onderwijssysteem veel leerlingen, die ongeveer een gelijk niveau zouden moeten hebben op ongeveer hetzelfde moment dezelfde patronen bestuderen. Het nadeel hiervan is, dat je door het klassensysteem vooral in aanraking komt met kinderen die relatief gezien behoorlijk op je lijken. Dit maakt weer dat je jouw onbewuste patronen, die misschien wat kort door bocht zijn, wat vaker bevestigt ziet en dat ze dus in stand worden gehouden.

Dit is een van de redenen waarom ik me belangeloos inzet voor een school die laat zien dat het ook anders kan. Op deze school komen leerlingen vaker in aanraking met leerlingen die anders zijn dan zijzelf. Ook het contact tussen de leerlingen is veel intensiever dan wanneer zij naast elkaar in een klas zouden zitten. Hierdoor moeten zij hun onbewuste patronen van hoe de werkelijkheid in elkaar zit continu bijstellen. In mijn beleving maakt dit leerlingen veel bewuster van het feit dat ze vaak bevooroordeeld zijn en nieuwsgieriger naar hoe dingen werkelijk in elkaar zitten.

Ik hoop dat ze zich na verloop van tijd realiseren dat de werkelijkheid subjectief is en daarmee hun beeld van de werkelijkheid steeds met nieuwe informatie kan worden bijgesteld, veranderd en aangescherpt. Voor mij is onderwijs geslaagd als leerlingen met een dergelijke onderzoekende houding durven twijfelen aan hun opvattingen, zonder dat zij aan zichzelf twijfelen.

Wil je meer weten over onze school? Kijk op www.doe040.nl